Burgemeester Arjen Gerritsen over

Ondermijning
in Almelo

ACHTERGROND

DOOR LAURA WENNEKES

Het Nieuwstraatkwartier in Almelo kwam afgelopen september in het nieuws door een grote actie tegen ondermijning. De gezamenlijke actie van politie, Belastingdienst, justitie en de gemeente kreeg veel aandacht; de media schetsten het beeld van een probleemwijk met veel criminaliteit, armoede en werkloosheid.

Niet voor niets is in 2017 een programma-aanpak gestart om de inwoners te laten meewerken aan ‘een wijk om weer trots op te zijn’. Bestuurlijk verantwoordelijke burgemeester Arjen Gerritsen legt uit dat de achtergrond van de wijk veel van de problemen verklaart. De buurt dreef eind jaren 60 en het decennium daarna volledig op de bloeiende textielindustrie van Almelo. Tien jaar later stortte de industrie in, gingen de fabrieken dicht en daardoor nam in de jaren 80 de werkloosheid toe. De inwoners waren afhankelijk van één sector en die lag plat. ‘Dat heeft geleid tot armoede en verloedering en werkt tot op nu door in de wijk. Het maakt mensen vatbaarder om inkomen uit criminaliteit te verkrijgen. De morele drempel is lager in zulke omstandigheden en het is moeilijk om tegen op te staan,’ verklaart Gerritsen.


Volgens hem heeft de actie zeker geholpen om op te treden tegen ondermijning in de buurt. ‘Het blijft een beslissing van politie en justitie, maar het draagt bij aan verbetering in de wijk. Het heeft heel veel impact gehad op de inwoners, vrienden zijn opgepakt, of de buurman. Overal krijgen we wel terug dat mensen zich geruggensteund voelen doordat er eindelijk ingegrepen wordt. Omdat je baby ligt te slapen naast een hennepkwekerij met alle gevaren van dien of je keihard je best doet met een baantje om wat geld te verdienen en ziet dat de werkloze buren een dure auto hebben, dat schuurt. Die onvrede moeten we gebruiken als katalysator om ondermijning aan te pakken en de wijk te verbeteren.’


Witwassen

Een van de belangrijkste manieren waarop gemeenten kunnen strijden tegen ondermijning is volgens Gerritsen het aanpakken van witwassen. ‘Zorgen dat het illegale geld niet in omloop komt, en de ondernemingen waar dat gebeurt opsporen en aanpakken.’ Hij sprak hier vorig jaar over op de Dag van de Ondermijning. De burgemeester voerde in Almelo een strengere aanpak in tegen hennepteelt. Geen waarschuwing meer, maar directe sluiting van panden en huizen waar wordt gekweekt. ‘Het resultaat is dat het daardoor minder aantrekkelijk wordt om in mijn gemeente hennep te kweken. Maar,’ zegt Gerritsen tegelijkertijd, ‘we kunnen wel eindeloos doorgaan met het sluiten van panden, eigenlijk moeten we proberen aan de voorkant van het vraagstuk te komen door witwassen aan te pakken. Ondermijning zit hem in het feit dat het illegale geld komt bovendrijven als het witgewassen wordt. Die branches waarin dat gebeurt moet je reguleren. Zoals kapperszaken, ijssalons, autohandels, belhuizen, zonnestudio’s; plaatsen waar veel moeilijk herleidbaar cashgeld in omloop is.’

“Maak het moeilijker om geld wit te wassen”

Moeilijker maken

Gerritsen doelt hiermee op het feit dat er in één straat bijvoorbeeld vijf kapperszaken zitten waar je bijna geen klanten ziet, ‘maar die wel omzetten verantwoorden waarvan je mag aannemen dat er geld wordt witgewassen’. Hij vindt dat er meer moet worden ingezet om dit soort bedrijven aan te pakken. Bijvoorbeeld door strenger toezicht en meer controles van de Belastingdienst. Maar ook door als gemeenten in bestemmingsplannen de mogelijkheid van vestiging binnen bepaalde branches in te perken, zonder dat de vrijheid van ondernemen in gedrang komt. Dat de hennepteelt in handen is van een aantal grote organisaties, maakt het volgens de Almelose burgemeester lastig om het probleem lokaal aan te pakken. ‘Wat we wel kunnen doen is het moeilijker maken om in een gemeente een plantage te vestigen en het geld wit te wassen. Zorgen dat het geld niet meer in omloop kan komen.’


Lees meer over de aanpak van Gerritsen als burgemeester en de samenwerking in de veiligheidsregio Twente >